ვარძია - საფარა- ზარძზმა და აბასთუმნის ობსერვატორია

ფასი: 125 ლ.
ქალაქი: ევროპა
მიმართულება: სხვა


სახეობა : სათავგადასავლო , ისტორიული
მარშრუტი : ბათუმი - ახალციხე - ვარძია - ბორჯომი  - ბათუმი
ხანგძლიობა: 1 დღე (გასვლა დილის 7 საათზე, დაბრუნება  9 საათზე)
სატრანსპორტო საშუალება: კომფორტული მიკრო-ავტობუსი.
კვება: მსუბუქი 
ტურის ხანგძლიობა: 12 - 13საათი;
მანძილი: ერთი მიმართულებით 350 კმ
მუზეუმებში შესასვლელი ბილეთები;
ფოტოგადაღება 

ფასი -125 ლარი
 
 


 

ვარძიაკლდეში ნაკვეთი სამონასტრო ანსამბლი, XII – XIII საუკუნეებისქართულიმხატვრულიკულტურისძეგლი.მდებარეობსისტორიულჯავახეთში,ასპინძისრაიონში(ასპინძინდან30 კმ).მდ.მტკვრისმარცხენანაპირზე.

 

 

სამონასტრო კომპლექსი ძირითადად 1156-1203 წლებშიიქმნებოდა.დასახლება1185წლის15 აგვისტოსთამარისმეფობისხანაში(1184-1213) აკურთხეს. სამეფო მონასტერი დიდ როლს თამაშობდა ქვეყნის პოლიტიკურ და კულტურულ ცხოვრებაში. ერთხანს ვარძიაში მოღვაწეობდა იოანე შავთელი, რომელმაც იქ შექმნა "გალობანი ვარძიისაღვთისმშობლისანი”.ვარძიისწიგნთსაცავიდანშემორჩენილიავარძიისოთხთავისდასურათებულიხელნაწერი(XII ს.).ვარძიისმონასტრისწინამძღვრისსახელიტრადიციულადსაწოლისმწიგნობარიიყო,იგიეკლესია-მონასტრებისსაქმიანობასხელმძღვანელობდადაქვეყნისპოლიტიკურცხოვრებაშითვალსაჩინოროლსასრულებდა.

 

მონღოლთა ბატონობის ხანაში (XIII საუკუნის II ნახევარი)ვარძიელიბერ-მონაზვნებიაქტიურადიბრძოდნენსარწმუნოებისადაეროვნულიკულტურისგადასარჩენად. 1551წელსმონასტერისპარსთაჯარმადაარბიადადაანგრია.ვარძიისცნობილიღვთისმშობლისხატი,ოქროსადაფოლადისკარებიდაკულტურისსხვამრავალიგანძიმტერმაგაიტაცა. 1578 წელს,როდესაცესმხარეოსმალეთმადაიპყრო,მონასტერისაბოლოოდგაუკაცრიელდა.რუსეთ-ოსმალეთისომის(1828-1829) შემდეგ ვარძია კვლავ საქართველოს შემადგენლობაშია.

 

 

 

საფარის სამონასტრო კომპლექსი

 

 

 

kompleqsSi Semavali nagebobebi

 

წმ. საბა განწმენდილის მთავარი ტაძარი, ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია,მცირესამლოცველოები,სამრეკლო,ჯაყელთასასახლედაციხე-გალავანი,რუსიბერებისდროინდელისენაკებიდანაგებობები.

 

 

საფარა სამცხის ათაბაგთა, ჯაყელთა, ერთ-ერთი რეზიდენცია იყო.

საფარის მონასტერის მოღვაწეთა მთავარი წარმომადგენელია კათოლიკოსი არსენI (IX ს.). X-XI საუკუნეებშიაქიღვწოდნენივანედაგაბრიელსაფარლები, XII საუკუნეში- იოანემტბევარ-საფარელი, XII-XIII საუკუნეებისმიჯნაზე- მწიგნობარიეფრემი, XVI საუკუნეში- ცნობილიკალიგრაფისვიმეონკარგარეთელი, XVIII-XIX საუკუნეებში- გადამწერებიმიტროფანესაფარელი,ქრისტესიასამადაშვილიდასხვა.

 

კომპლექსი მდებარეობს საქართველოში, ისტორიულ მესხეთში,ახალციხისრაიონში,ახალციხიდანსამხრეთ-აღმოსავლეთითათიოდეკილომეტრისდაშორებით,მთაში.

 

ტყეში ჩაფლული მონასტერი მშრალ ხეობას გადაჰყურებს. მისი თვალწარმტაციხელისრულიადმოულოდნელად,მაშინგადაიშლებაჩვენსთვალწინ,როცაუშუალოდმიუახლოვდებით.ალბათამიტომაცუწოდესმასსაფარა.ვახუშტისცნობით: „ახალციხისწყლისამტკურისშესართავსზეით...ხევზედარსსაფარისმონასტერი,შუენიერადდიდშენი,გუმბათიანი,ყოვლადწმიდისა.ესეიყოშემკულიყოვლითასაეკლესიოსადაწმიდათანაწილებითა,დადაეფლოდნენათაბაგნი".ადრეაქსამცხისათაბაგთა,ჯაყელთა,ერთ-ერთი რეზიდენციაიყო,ამიტომამადგილებშიძველნაგებობათამრავალფეროვნებაა.მართალია,მისიაგებისშესახებისტორიულიწყაროებითითქმისარაფერსგვაუწყებენ,მაგრამტაძრისკედლებსადაფრესკებზეშემორჩენილიწარწერებიმისიდათარიღებიისადაქტიტორთაშესახებძალზესაინტერესოცნობებსიძლევა:

ტაძრის სამხრეთი კედლის ასომთავრული წარწერა - (საბა ათაბაგი) იდენტიფიცირებულია სამცხის ცნობილათაბაგთანსარგისთან(ე.თაყაიშვილი),რომელიცბერადაღკვეცისშემდეგსაბასსახელსატარებდა.საბასუკანდგასბექამანდატურთუხუცესი,რომელსაცხელშიეკლესიისმოდელიუჭირავს.იგიქტიტორიატაძრის,რომელიცმამის- სარგისისბერადაღკვეცისშემდეგხდებაათაბაგიდამამისსიცოცხლეშივე,დიდადნაამაგარისარგისყოფილსაბასსახელზეაშენებსტაძარს.ამცნობასძველიქართლისცხოვრებისბოლოასწლოვანიმონაკვეთისავტორისჟამთააღმწერელისუწყებაცადასტურებს: „განდიდნასამცხისსპასალარიდამეჭურჭლეთუხუცესისარგისჯაყელიდაძემისიბექა,რომელნიმთავრობდესსამცხეს...იყოესებექა...მაშენებელიქუეყანათა,ეკლესიათადამონასტერთა..."ჟამთააღმწერელისთანახმად,ვიდრებექაჯაყელი(სარგისისშვილი)დადემეტრეთავდადებულიმონღოლებთანერთადეგვიპტესგაილაშქრებდნენ1281 წელს, „არღუნწამოემართასამცხესხილვადსარგისჯაყელისა,რომელიდაბერებულიიყოდასენთაგანსიბერისათა".სავარაუდოდ,ამპერიოდშიუნდააღკვეცილიყოსარგისიბერადდაბექამანდატურთუხუცესსაც80-იანწლებშიუნდააეგოწმიდასაბაგანწმენდილისტაძარიმამისთვის.მასშემდეგსაფარაჯაყელთარეზიდენციადაცგადაიქცა.

ტაძრის დასავლეთის კედლის, კარის ტიმპანის და პატრონიკეთა განაპირა მრგვალი სარკმელების ირგვლივ არსებული ეპიგრაფიკული წარწერები იმ კერძოპირთავინაობასგვატყობინებს,რომელთაცგარკვეულიმონაწილეობამიუღიათეკლესიისმშენებლობაში,ანშეწირულობებიშეუწირავთ.მათგანიკითხება: „სვიმეონბე(რი...)ს",ოქროპირგაბეცასძის", „ღავასაშვილის"და„მწირისგიორგიმალეს"სახელები.

წარწერის შერჩენილი ფრაგმენტის მიხედვით ირკვევა, რომ ტაძრის მომხატველიც ბექა მანდატურთუხუცესი ყოფილა, ხოლო ტაძრისმაშენებელი„ფარეზასძე"ყოფილა,ხოლოკეხისქვაზეგამოსახულიპირი,რომელსაცგონიოდაჩაქუჩიუჭირავს,თავადფარეზხუროთმოძღვრადარისმიჩნეული.

ეპიგრაფიკული წარწერების მრავალრიცხოვნების მიუხედავად ტაძრისაგებისთარიღისშესახებარაფერიაუწყებული,თუმცაქართლისცხოვრებისმიხედვითცნობილიადაახლოებითითარიღიბექასსამცხეშიგამთავრებისადა,აქედანგამომდინარე,საფარისწმიდასაბასსახელობისტაძრისაგებასმე-13ს. 80-იანწლებისდასაწყისსმიაკუთვნებენ.

საერთოდ სახელი „საფარა" X საუკუნიდან ჩნდება ისტორიულ წყაროებში. ცნობილია შემდეგი მოღვაწეები: ივანე საფარელი (X ს.), ქართლის კათოლიკოსი გაბრიელ საფარელი (XI ს.), იოანემტბევარ-საფარელი(XII ს.).ვარაუდობენ,რომთხზულებაში„განყოფისათვისქართლისადასომხითისა"ნახსენები„მცხეთელიკათალიკოზი"არსენი, „რომელიიყოსანახებითგანსამცხისთასაფარით"დაგრიგოლხანძთელისცხოვრებაშიმოხსენიებულიქართლისკათოლიკოსიარსენდიდიერთიდაიგივეპიროვნებაიყო.თუესასეა,საფარაIX საუკუნეშიუკვეარსებობდა.საფარელისწოდებამეცნიერებსაფიქრებინებს,რომაქსაეპისკოპოსოკათედრაციყო. XI საუკუნეშისაფარაუკვეწარმოადგენდამონასტერს.

XIV ს–ში სამცხის გათურქებასთან ერთად, დაიწყო ამ ტერიტორიის დაცარიელება. მოსახლეობის ნაწილიიმერეთში,სოფელჩხარშიგაიხიზნა.უმთავრესიხატი-წმ. საბასი- იმერეთსწაუღიათდაჩხარისეკლესიაშიდაუსვენებიათ.მეფეთეიმურაზI-ის1630 წლისერთისიგელიადასტურებს,რომსაფარისწიმამძღვარიარსენავალიშვილიიმხანებშიგამოუძევებიათმონასტრიდან.სიგელშინათქვამია,,უღმრთოთამაჰმადიანთამიერმონასტერიყოვლადდიდებულიმოოხრებულიყო,პატიოსანიხატიწამოსუნებულიყო,მამულნი,სოფელნი,დაბანიწახდომილიყუნეს”... XVIII საუკუნისპირველნახევარშისაფარისმონასტერშიმხოლოდერთიმღვდელი,გიორგი,ყოფილა.მცირესამლოცველოებშიწირვაზოგჯერტარდებოდა,მაგრამმონასტერიმაინცუპატრონოდიყო.

1828 წელს, როცა რუსებმა ახალციხე აიღეს, საფარა შტატის ეკლესიად გამოცხადდა. 1891-1892 წლებში საფარაში ზედაზნის მონასტრიდან გადმოსული ქართველი მღვდელ-მონაზონი მამა ათანასე სამ მორჩილთან ერთად დამკვიდრებულა. მალე ქართველებიმონასტრიდანდაითხოვესდა„მათმაგიერგაამწესესრუსეთიდანარხიმანდრიტიპაისირუსთამღვდელ-მონაზონებითადამორჩილებით".მათმონასტრისშესასვლელთანააგესორსართულიანიშენობადასენაკები,სამლოცველოებიშეათეთრეს,წმიდასაბასტაძარსადასამრეკლოსრუსულიტრადიციულიგუმბათები,ე.წ. „ხახვისთავები"დაადგეს(1935-1940 წლებში გუმბათები პირვანდელი სახით აღადგინეს).

მონასტერმა კომუნისტური ხელისუფლების დამყარებამდე იარსება.საბჭოთაპერიოდშიაქპიონერთაბანაკიყოფილა.

ამჟამად საფარაში მამათა მონასტერი მოქმედებს, ასევე აქ სარეაბილიტაციო სამუშაოები მიმდინარეობს.

 

 

 

 

 

ზარზმის მონასტერი  (XIII_XIV ss)

 

 

 

ზარზმის მონასტერი დაარსა, ადრინდელი ფეოდალური ხანის სასულიერო მოღვაწემ სერაპიონ ზარზმელმა, წარმოშობით კლარჯმა, რომლის ცხოვრებაც აღწერა მწერალმა და საეკლესიო მოღვაწემ ბასილ ზარზმელმა ცნობილ ჰაგიოგრაფიულ თხზულებაში ”ცხოვრებაჲდამოქალაქეობაჲღმერთ- შემოსილისადანეტარისამამისაჩუენისაჲსერაპიონისი”.

ზარზმის მონასტერი მნიშვნელოვან კულტურულ-საგანმანათლებლოკერასწარმოადგენდა.აქმოღვაწეობდნენცნობილიმწიგნობრები:გერმანეზარზმელი,ბენედიქტეზარზმელიდასხვა.

 

ზარზმის მონასტერი მდებარეობს საქართველოში, სამცხე–ჯავახეთისმხარეში,ადიგენისმუნიციპალიტეტში,ისტორიულმხარესამცხეში,სოფელზარზმაში,მდინარექვაბლიანისხეობაში.

 

მონასტერი დაუარსებია ფეოდალური ხანის ცნობილ სასულიერო მოღვაწეს სერაპიონ ზარზმელს, წარმოშობით კლარჯს, რომლის ცხოვრებაც აღწერილია ბასილი ზარზმელის აგიოგრაფიულ თხზულებაში. ეკლესიის ადგილის შერჩევის შემდეგ სერაპიონმა და მისმა ძმამ "დადვეს საფუძველი”. სერაპიონს მტრულად შეხვდნენ მახლობელი დაბის მცხოვრებნი. მის გაძევებასაც კი მოითხოვდნენ. სერაპიონმა ადგილობრივმოსახლ

Facebook კომენტარები




დამატებით ინფორმაცია

ტურის ხანგძლივობა: 1 დღე დღე

მიმართულება: სხვა

პერიოდი: ყველა პერიოდი

ტური: სათავგადასავლო

ადამიანთა რაოდენობა: 6-7 და მეტი